Współpraca międzynarodowa

Materiał
siewny

Organizacja rynku mleka

PROW

Współpraca międzynarodowa

Owoce
i warzywa
w szkole

Mleko
w szkole

Pomoc
Żywnościowa

Analizy
i prognozy rynkowe

Rejestracja przedsiębiorców

Embargo rosyjskie

 

 

Program Owoce i warzywa w szkole, tak jak inne działania finansowane ze środków Unii Europejskiej, podlega regularnej ocenie skuteczności mającej wykazać, czy i w jakim stopniu realizuje on zakładane cele. Ocena programu jest procesem długoterminowym, o ciągłym charakterze. Właśnie dobiegł końca pięcioletni okres realizacji programu, który był przedmiotem badania ewaluacyjnego, którego wyniki obejmujące lata szkolne 2011/2012 – 2015/2016 zostaną przekazane Komisji Europejskiej w pierwszym kwartale 2017 r. Badanie ma wskazać zarówno mocne strony programu, jak i obszary wymagające wsparcia i wzmocnienia w dalszej realizacji programów szkolnych. Wyniki przeprowadzonego badania będą podstawą do wprowadzenia zmian i udoskonaleń w formule programów szkolnych zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i krajowym.   

Przedmiot oceny

Ewaluacja programu w szczególności ma wykazać, w jakim stopniu został osiągnięty główny cel programu, a więc jak program wpływa na nawyki żywieniowe dzieci, a przede wszystkim na ilości spożywanych owoców i warzyw. Ponadto ocena ma określić, czy program wypłynął na inne zachowania żywieniowe dzieci, nie tylko w środowisku szkolnym, ale również w domu, a także ich wiedzę w zakresie zdrowej diety. Ocena obejmuje zarówno dzieci i ich rodziców, jak i środowisko szkolne.

Przebieg badania

Badanie przeprowadzane było na terenie pięciu wybranych województw: wielkopolskiego, mazowieckiego, opolskiego, podkarpackiego i pomorskiego. Koncepcja badania ewaluacyjnego zakładała przeprowadzenie oceny skuteczności programu podczas całego okresu uczestnictwa dziecka w programie, tj. od I do III klasy oraz rok po zakończeniu uczestnictwa w programie czyli w IV klasie. Badanie rozpoczęło się od ustalenia stanu wyjściowego przed wprowadzeniem programu (badanie dzieci z klas I na początku roku szkolnego 2012/2013). Następnie te same dzieci, co roku uczestniczyły w badaniu na zakończenie kolejnych lat szkolnych uczestnictwa w programie (na zakończenie I, II i III klasy). Końcowym etapem badania była ocena trwałości efektów osiągniętych przez okres uczestnictwa w programie, poprzez objęcie badaniem dzieci rok po zakończeniu programu (w IV klasie). W ocenie brały udział równolegle dwie grupy szkół podstawowych: uczestniczące w programie (jako grupa badana) oraz nieuczestniczące (jako grupa kontrolna). Badania, których charakter był anonimowy, polegały na wypełnieniu przez dzieci oraz rodziców ankiet dotyczących diety i zwyczajów żywieniowych. Ponadto dzieci z pomocą rodziców wypełniały tzw. dzienniczki spożycia pokarmów. Specjalne ankiety wypełniały również szkoły podstawowe.

Badanie skuteczności programu przeprowadzał na zlecenie ARR Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie.

Dalsze kroki

W roku szkolnym 2016/2017 zebrane w poprzednich latach szkolnych kompleksowe dane podlegają opracowaniu i merytorycznej analizie przez IŻŻ. Proces ten zakończony będzie opracowaniem raportu podsumowującego skuteczność programu w badanym okresie, który następnie zostanie przedstawiony Komisji Europejskiej do końca lutego 2017 r.

Wyniki przeprowadzonej oceny zostaną m.in. uwzględnione w ramach prac nad nowym Programem dla szkół powołanym w miejsce programów Owoce i warzywa w szkole oraz Mleko w szkole, a który będzie realizowany od roku szkolnego 2017/2018.

W dniu 28 marca 2012 r. w Brukseli odbyło się coroczne spotkanie organizowane przez Komisję Europejską poświęcone programowi Owoce w szkole.

W spotkaniu uczestniczyli zarówno przedstawiciele Państw Członkowskich oraz przedstawiciele Komisji Europejskiej, w tym Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Konsumentów oraz Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, jak również przedstawiciele organizacji i stowarzyszeń branżowych z zakresu rolnictwa, w tym sektora owoców i warzyw, oraz zdrowia publicznego, a także reprezentanci szkół i rodziców. Ponadto w spotkaniu aktywnie uczestniczyli przedstawiciele powołanej przez KE Grupy Ekspertów ds. programu Owoce w szkole, składającej się z przedstawicieli świata nauki, mających wspomagać KE fachowym doradztwem w zakresie realizacji programu w tym w zakresie odżywiania, zdrowia publicznego oraz oceny. Ze strony Polski w spotkaniu wzięli udział Pan Artur Krakowiak z Departamentu Rynków Rolnych w MRIRW,
dr Katarzyna Wolnicka z Instytutu Żywności i Żywienia oraz Pani Monika Niewiarowska z Biura Wspierania Konsumpcji ARR. Spotkaniu przewodniczył Pan Hermanus Versteijlen, Dyrektor Dyrekcji C w DG AGRI w KE.

Spotkanie poświęcone zostało podsumowaniu oceny skuteczności programu Owoce w szkole, która została przeprowadzona przez państwa członkowskie oraz zaprezentowaniu jej wstępnych wyników. Rezultaty krajowych ewaluacji programu zaprezentowali m.in. przedstawiciele Niemiec, Francji, Czech oraz Malty. Komisja podsumowując dotychczasowe prace w zakresie oceny podkreśliła, iż ocena przeprowadzona przez państwa członkowskie potwierdziła bardzo duży potencjał programu Owoce w szkole, jako narzędzia skutecznie wpływającego na nawyki żywieniowe dzieci, a w szczególności spożycie owoców i warzyw. Raport z ewaluacji programu Owoce w szkole przeprowadzonej w Polsce, przygotowany przez Instytut Żywności i Żywienia, zyskał wiele pozytywnych opinii i komentarzy od uczestników spotkania, w szczególności członków ww. Grupy Ekspertów, w których podkreślano zwłaszcza profesjonalizm badania i kompleksowe podejście do tematu oceny.

W trakcie spotkania przedstawiono również prezentacje dotyczące: niepokojących trendów w spożyciu owoców i warzyw w Europie (Freshfel), roli owoców i warzyw w zapobieganiu chorobom dieto-zależnym (European Heart Network), programu kształtującego zdrowe nawyki żywieniowe poprzez zabawę Lazy Town, a także stanowiska nauczycieli i rodziców wobec programu.

Z ramienia Komisji Europejskiej Pan João Pacheco, Zastępca Dyrektora Generalnego DG AGRI podkreślił, iż dla Komisji Europejskiej program Owoce w szkole ma szczególną wagę i znaczenie, a jego ocena jest bardzo pozytywna. Cele programu, czyli zmiana nawyków żywieniowych dzieci oraz promowanie zdrowego odżywiania są bardzo szczytne, ale też wymagają dużego zaangażowania i pracy. Dlatego też Komisja będzie dokładać wszelkich starań, aby program w dalszym ciągu się rozwijał i wypełniał swoją rolę i do takiego samego działania zachęca wszystkie państwa członkowskie.

Zgodnie z wymaganiami Komisji Europejskiej, w Polsce - podobnie jak  w każdym państwie członkowskim uczestniczącym w programie Owoce w szkole - przeprowadzona została pierwsza ocena skuteczności programu.

Głównymi celami programu są trwała zmiana nawyków żywieniowych dzieci, a w szczególności zwiększenie ilości spożywanych przez nie owoców i warzyw, a także popularyzowanie wiedzy o zdrowym odżywianiu poprzez działania edukacyjne realizowane w szkołach. Przeprowadzana ocena miała wykazać czy, i w jakim stopniu, cele te są realizowane, w szczególności, jaki jest wpływ programu na zwyczaje żywieniowe dzieci i ich codzienną dietę. Pierwszym okresem realizacji programu, który podlegał ocenie był rok szkolny 2010/2011.

Na zlecenie i we współpracy z ARR, ocenę programu realizowanego w Polsce przeprowadził Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie, wyspecjalizowana jednostka z sektora zdrowia publicznego.

Przeprowadzone badania dowiodły, iż program jest skutecznym narzędziem będącym do dyspozycji szkół, pozwalającym stopniowo kształtować zwyczaje żywieniowe dzieci i wpływać na ich dietę, a w szczególności zwiększać spożycie owoców i warzyw.

 

Wyniki oceny programu Owoce w szkole w formie raportu zostały przekazane przez ARR Komisji Europejskiej.